19 SEPTEMBER – BRAVEHEART

09 september

De avond valt in de haven van Porto. Tegenover ons speelt een Schotse schipper op zijn doedelzak, we zijn even stil, we associëren ons in een flits met ten strijde trekkende Schotten (film Braveheart). De aanvallen van killerwhales van vandaag en gisteren zijn niet te ontkennen, maar in deze flink stromende haven, waar bovendien in de herfst huizenhoge golven naar binnen rollen, kunnen we niet blijven. Gisteren nog ramde een onoplettende Portugees onze bijboot aan gort. Morgen varen we naar Cascais.

16 september

Cascais – Lagos (120 NM)

Het is 13.30, een uurtje op de oceaan, een korte bonk op de romp; de blik van Jaco verstart: “zo begon het bij mij”.

“Waar ben ik mee bezig”, in de haven van Cascais bespreken we de vele aanvallen van orka’s. De orka’s trekken noord, velen van ons gaan zuid, we moeten allemaal door aanvalstrajecten! “Zullen we het wel doen?” “Als het aan mij ligt wel”, zegt de Schip. “We nemen alle voorzorgsmaatregelen die we kunnen nemen, eenmaal in Lagos kunnen we de boot goed achterlaten voor een winterstop en de bijboot repareren of vervangen. Ik wil zo snel mogelijk naar Lagos, nog voordat er te veel orka’s op deze breedte zijn. ”Maar dat zijn ze al: Jaco, we kennen hem en zijn boot, ook een Contest, is immers één van de op 5 september vlakbij Sagres aangevallen boten. We hebben contact met hem en kennen zijn verhaal, proberen ons de aanzienlijke schade voor te stellen en overleggen inmiddels met hem en met Contest Yachts over technische maatregelen die we kunnen nemen om de schade bij een attack te kunnen beperken. Stuurloos op de oceaangolven en hopen op een snelle redding of naar een haven gesleept worden? “Waar ben ik mee bezig?”

Overleg

Jaco vertelt ons over verbogen bouten, gescheurd roerblad, verbogen zuigerstangen en nog meer ellende. Een optie is om blokken rubber te gebruiken en aan te brengen op de roerstoppers om de klappen van orka’s tegen het roer op te vangen. Door zijn “ervaring” kunnen we proberen meer voorbereid te zijn als we door een aanval getroffen worden. 

Nog voor we Biskaje overstaken hoorden we, via een bevriende zeiler, dat vissers op de Azoren ter verjaging van orka’s (die de tonijn van de visserslijnen happen) diesel in het water gooien. Dit zou nu ook voor ons kunnen werken. De keus is dan: het milieu een beetje vervuilen of toekijken hoe de boot wordt gesloopt. De extra diesel staat in ieder geval in literflessen in onze bakskist. Met de werf in Medemblik hebben we overlegd of we die tijdens een aanval in de wc konden gooien (dicht bij het aanvalspunt: roerblad). Dit bleek geen goed idee: “tegen orka’s helpt dit, maar je slangen lossen ook op”. Oké die diesel gaat dus handmatig overboord! 

Jan besluit de noodhelmstok te installeren. Aldus geschiedde, het bed is al gesloopt voor de roerstoppen en behalve een verwijderde achterwand prijkt er nu een verticale metalen buis van plafond tot onderkant romp.

Rest nog de vraag wat er gebeurt met de stuurautomaat, wanneer de orka’s de krachtmeting winnen (en dan doen ze zeker). “Branden dan de zekeringen voor de koppeling en voor de motor door?” vraagt Jan. “Ja, maar wanneer de motor niet de kans krijgt te ontkoppelen sneuvelt waarschijnlijk de gearbox of de koppeling.”

“En heb je al een beslissing genomen?” vraagt Ed (zij laten hun schip hier in Cascais tot november achter, in de hoop dat de orka’s dan gepasseerd zijn). ”Ja”, hoor ik mezelf zeggen: “we gaan donderdag, varen ongeveer 20 uur, niet zoals eigenlijk vele anderen direct onder de kust, maar 20 tot 40 NM uit de kust (kortste weg) en dicht bij de shippinglane. De orka’s hebben immers een hekel aan zware motoren, we kiezen ervoor het grootste gedeelte ‘s nachts te varen, in de hoop dat de orka’s dan (zoals gelezen) met één hersenhelft slapen (met de andere houden ze zich drijvende) en minder alert zijn en o ja: Jaco, van de vernielde Contest, bood aan met een huurauto naar ons toe te komen, zijn boot staat immers de komende maanden ter reparatie in Lagos op de kant, en als “orka-ervaringsdeskundige” en heel belangrijk met extra ‘mannen’handen  tijdens een aanval met ons mee te varen, dus ja ik ben om, we gaan de 16e.”

Gisteren had ik nog het gevoel in een mijnenveld te stappen, vanmorgen liet ik dat los. Eenmaal buiten lieten we alles, zoals altijd eigenlijk, gewoon varen: je kunt er toch niets meer aan doen, kom maar op dan. 

“Wat zeilen we heerlijk”, wind 20-25 knp (dikke 6 bft), golven tot 3 m achter, met af en toe een schuiver, die de stuurautomaat keurig en snel corrigeert! Dit is wat we kennen van de oversteek naar de Carieb (heen dan, terug is een ander verhaal!). Stiekem genieten we van een eindelijk uit de goede hoek waaiende wind en gaan als de brandweer. 

Alert (tot in elke vezel)

De bonk, de klap aan stuurboord. Even zijn we alle drie stil, we luisteren, wachten af en zeilen door…….”een golf, gewoon een gólf”.

Jaco vertelt zijn verhaal; zo begon het: een bonk, toen meerdere van ongeveer acht orka’s.

“Één orka legde zijn kop op het zwemplateau, keek mij aan, liet zich in het water glijden, zwom een stukje weg, nam een aanloop en ramde in full speed het roerblad.  De boot ging tekeer, plotseling zag ik water binnen! Was bang lek te zijn. Ik activeerde de epirb (noodbaken) en onderzocht het schip.” Opgelucht constateerde Jaco dat het om zoet water ging: een doucheslang was gesneuveld. De aanval zou twee uur duren, uiteindelijk heeft de Salvatore Maritimo (Portugese Reddingsbrigade) mij de haven van Lagos binnengesleept, ik was niet de enige: er waren nog drie slachtoffers.

“Dit is horror”, zeg ik. 

De zwarte toppen van de golven ergens in de verte vallen meer op dan anders, een zwart rond ding lijkt in noodvaart langs ons heen te schieten, we kijken alledrie: het blijkt een visserston.

Zo zeilen we na het avondeten de nacht in; een prachtige nacht met maan en sterrenhemel. De goede wind en voortgang zouden eigenlijk garant moeten staan voor een droomtocht! 

Om de beurt en soms samen wordt er wachtgehouden. Wel heel makkelijk voor mij nu niet alléén de achterwacht te zijn: relaxed! Bij elke verandering springt er nog iemand op en schuift razendsnel langs mijn ligplaats.

We ronden Cabo Vicente, in het donker en eerder dan verwacht, rond 03.00 uur. De wind trekt iets aan, maar direct achter de Kaap wordt het water steeds vlakker, golven verdwijnen en we krijgen haast.

Om 06.00 uur knopen we de boot aan het visitorspontoon van Marina Lagos. De adrenaline stroomt nog door onze aderen en in een anticlimax zitten we in de cockpit! 

Gisteren had ik het nog over een mijnenveld, een oorlog voor mijn part, waar we vrijwillig instapten, vandaag hebben we het gedaan, het ligt daar ergens buiten, buiten bereik!

Drie uur later krijgen we een koninklijke plek voor drie nachten op de kop van een steiger. Als reactie poets ik mijn hele huis, doe de was en check de app! Buiten bereik? Het is 15.00 uur wanneer we lezen dat er op dát moment vier aanvallen net boven Cascais (ons vertrekpunt) zijn. Waarschijnlijk zijn we de killerwhales gepasseerd (zij trekken noord, wij zuid). Was het toch het nachtvaren? Het uit kunnen laten van de motor? Het juist verder van de kust afvaren? Het feit dat we alleen waren, geen boot te zien (geen aandacht)? Of gewoon geluk op het goede moment vertrokken te zijn? We zullen het nooit weten, maar hebben de boel in ieder geval overwonnen (en heel gehouden).